انجمن علمی مهندسی معماری دریایی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار
Association of Naval Architecture  
پیوندهای روزانه
دیالوکس پونیشا :: نیروی کار مجازی
X بستن تبلیغات
پونیشا :: نیروی کار مجازی
X بستن تبلیغات
 در این پست خلاصه ای از تقابل نیروی دریایی ایران و آمریکا در زمان هشت سال دفاع مقدس بررسی می شود. اطلاعات مفیدی هستند که تجربه شدند و باید از اونها درس گرفت. با توجه به این اتفاقات میشه شناورها و تجهیزات جدید طراحی کرد. ماجرای ناو بریستون و ناو استارک آمریکا در این مطلب آمده است. 

با ورود به سال های میانی جنگ شرایط برای نیروی دریایی تغیر یافت , اکنون این نیرو با گذشت چهار سال از جنگ علاوه بر استهلاک تجهیزات با نیرویی خسته مواجه بود که دائما در حال ماموریت های سنگین در دریا بودند , پس از شروع جنگ نفت کش ها وشدت یافتن آن نیروهای خارجی از اکثر قدرت های شرق و غرب به بهانه حفاظت از ناوگان تجاری سایر کشورهای خارج از درگیری و البته منافع خودشان وارد خلیج فارس شده و این خود شرایط را پیچیده می نمود .

حال نیروی دریایی علاوه بر همروی و اسکورت ناوگان تجاری –نفتی ایران و پدافند برخی از مناطق همچون خارک، آبراه اروند و دهانه خلیج فارس , حفاظت از سکوهای نفتی و البته کمک به دفاع هوایی برخی شهرها از جمله بوشهر که از سال نخست جنگ صورت می گرفت مجبور بود کلیه ورود و خروج یگان های بیگانه را زیر نظر بگیرد و این خود توان مضاعفی از نیروی دریایی می گرفت , اسکورت بیش از 10000 کشتی در طی جنگ در حالی که به تعداد انگشتان دست مورد اصابت قرار گرفتند و بازرسی کشتی های بیگانه خود نشانی از جهدی خاموش دارد .

با اوج گیری جنگ نفت کش ها نیروی دریایی در حالی که هر لحظه خطر نابودی یگان های شناور خود را احساس می کرد لحظه ای از دفاع آنان غافل نبود , علاوه بر این با حضور یگان های نظامی بر روی کشتی های غیر نظامی درجه حفاظت به میزان زیادی افزایش یافته بود , از سوی دیگر همکاری نیروی دریایی ارتش با سپاه و البته پشتیبانی همیشگی نیروی هوایی ارتش , ضربات مهلکی بر بدنه طرف مقابل وارد می شد .
نیروی دریایی از زمان آغاز جنگ بازرسی از کشتی های بیگانه را در تنگه هرمز در برنامه خود داشت که با شدت گرفتن جنگ برای جلوگیری از انتقال هر گونه تسلیحات نظامی به عراق این اقدام تشدید شد و البته یگان های بازرسی شده با اعلام خطر با ناوگان پنجم آمریکا در بحرین خواستار کمک شدند تا جایی که اسکورت یگان شناور خارجی توسط نیروهای حاضر در خلیج فارس به امری عادی بدل گشت با وجود چنین اقدامی نیروی دریایی ایران بی پروا اقدام به شناسایی یگان های خارجی می نمود و البته بارها درگیری لفظی بین طرفین بالا گرفت .
برای حضور موثر در بازرسی اینگونه کشتی ها نیروی دریایی کشور از ناوشکن های سنگین خود مانند ببر , ناوهای توپ دار و محافظ استفاده میکرد و البته هواپیمای گشت دریایی اوریون نیروی هوایی ارتش نیز با شناسایی موثر و رصد ناوهای حاضر در منطقه وبا تحمل فشار بیش از حد به هواپیماها و خستگی ناشی از آن نقش بسزایی داشتند بگونه ای که با شناسایی هدف و ارسال اطلاعات به قرارگاه مقدم نیروی دریایی ارتش ( طی جنگ این قرارگاه در پایگاه دوم دریایی بوشهر به واسطه نزدیکی به منطقه درگیری قرار داشت ) زمینه موثر بازرسی را ایجاد می کرد , با افزایش نیاز به شناسایی نیروی هوایی عملا از هواپیماهایی مانند C130 hercules استفاده می کرد هرچند استفاده عمده آنها جهت پشتیبانی از جزایر و مناطق ساحلی بود.
نیروی دریایی ارتش همواره نگاه واضحی به مناطق ساحلی عراق و به خصوص جزیره فاو داشت , با نابودی نیروی دریایی عراق در طی عملیات مروارید تنها مسیر قابل رفت و آمد برای یگانهای شناور باقی مانده بین جزیره فاو و سکوهای نفتی البکر و الاومیه بود و عملا خطری از جانب آنها احساس نمی شد اما سکوهای موشکی کرم ابریشم علاوه بر شلیک موشک از سوی میراژهای عراقی خطری جدی تلقی می شد , عراق از این موشک سنگین جهت هدف قرار دادن ناوگان تجاری در بندر امام استفاده می کرد و حضور دائمی نیروی دریایی در دهانه خلیج فارس و پدافند سنگین و توپخانه موثر دریایی حاکی از توجه بسیار به آن بود چراکه به دلیل نبود بندرگاه مناسب تجاری , ایران برای ورود اقلام ضروری خود به بندر امام نیاز داشت و همواره این کشتی ها مورد تهدید بودند , نهایتا با یک عملیات تکاوری برنامه ریزی شده سکوهای حاضر در فاو از بین رفت و دیگر استفاده ای از آنها صورت نپذیرفت و یگانهای شناور عراقی مجهز به موشک استاکس کاری از پیش نبردند .
با ورود کشورما به میانه جنگ سیاست متجاوز مورد توجه مسولان کشور قرار گرفت و در اولین اقدام عملیات بدر در منطقه هور و سپس عملیات خیبر در جزایر مجنون صورت پذیرفت, در این دو عملیات با توجه به شرایط اقلیمی منطقه نیروی دریایی با استفاده از تمامی یگانهای تندرو اقدام به انتقال نیرو نمود چرا که عملا راه زمینی وجود نداشت و منطقه در محاصره آب بود
, بعدا با همکاری یگان های مهندسی و ساخت جزایر مصنوعی ارتباط با ساحل بیشتر شد , اما جهت پشتیبانی از این مناطق تنها انتقال با قایق کافی نبود و ایران نیاز به یک عملیات واکنش سریع و انتقال نیرو در عقبه دشمن و غافل گیری داشت , پس نگاه ها به سمت هوا نیروز برگشت اما پرواز در این مناطق نیازمند آموزش لازم بود چون منطقه عملکرد هوا نیروز عمدتا در خشکی است , به همین منظور برای عملیات در روز بالگردهای 212 هوادریا جلودار بالگردهای 214 هوانیروز شده و عملیات انتقال نیرو را تسریع کردند در عملیاتی استثنایی در طی شب در حالی که تنها محل های فرود از جزایر مصنوعی کوچکی ساخته شده بود که هر اشتباهی منجر به نابودی یگان های پروازی و سقوط آنها در آب می شد بدون کوچکترین چراغ راهنما در تاریکی مطلق هلیکوپترهای غول آسای سی کینگ و سی استالیون هوادریا به همراه شینوک های هوانیروز حماسه ای بزرگ خلق کردن که خود کلاس آموزشی برای خلبانان شد نهایتا برای شناسایی منطقه و تحرکات دشمن تا مدت ها پروازهای زیادی توسط هوانیروز و هوادریا صورت می گرفت.     
اما دو دستاورد بزرگتر زمینه ساز دو عملیات والفجر 8 و کربلای 5 شد , در هر دو این عملیات ها نیروی دریایی حضوری موثر داشت , به طور مثال در عملیات والفجر 8 که منجر به آزادسازی فاو شد به نقل از کتاب ارتش در فاو نوشته سرهنگ اسدی نیروی دریایی در سه شاخه به عملیات پرداخت .

پشتیبانی از عملیات والفجر 8 با بکارگیری چهار فروند هواناو BH7 
180 سورتی پرواز در 500 ساعت و طی دو مرحله که در شب صورت پذیرفت , یگان های هوا ناو علی رغم وجود موانع ضد هاورکرافت همچون نیزارها , شاخکهای فلزی و نبشی به حالت هشت پر ( خورشیدی ) , انواع مین و شلیک پیاپی توپخانه و موشک های سطح به سطح که منجر به آسیب برخی یگان های پروازی شد توانست ماموریت محوله را با موفقیت پشت سر بگذارد که ارمغان آن انتقال 212 تن مهمات , 140 دستگاه خودرو , 1996 تن نیرو و 4 قبضه سلاح سنگین بهمرا 15 ماموریت تجسسی و نجات در دهانه خورموسی , بهمنشیر , اروند رود , سکوهای نفتی البکر و الامیه و خورعبدالله بود .
این پشتیبانی در نامساعدترین شرایط آب و هوایی و با رعایت اصل غافلگیری صورت پذیرفت .

نصب توپخانه سنگین دریایی 
پس از فتح فاو نصب توپخانه سنگین دریایی در دهانه فاو انجام گرفت که اثر پدافندی موثر در پشتی بانی و حفظ منطقه ایفا نمود 
پشتیبانی و شناسایی توسط هوادریا  در طول عملیات ولفجر 8 دو فروند بالگرد نداجا با انجام 263 سورتی پرواز در 89 ساعت ماموریت پشتیبانی و شناسایی عملیات را انجام دادند .
اما در کنار حضور نیروی دریایی در عملیت های ساحلی , ماموریت اصلی در دریا فراموش نشد ,با گذشت شش سال از جنگ نیروی دریایی عراق بار دگر با تجدید قوا در سکوهای نفتی خود روی آورده بود و نیاز به یک عملیات دریایی موثر در منظقه شمالی خلیج فارس احساس می شد .

طرح عملیات تکسا 2 که با نام عملیات دریایی کربلای 3 معروف شد توسط نیروی دریایی ارتش بر ضد سکوی البکر و نیروی دریایی سپاه بر ضد سکوی نفتی الامیه صورت پذیرفت , این عملیات توسط یگانهای تکاوری نیروی دریایی ارتش و سپاه انجام گرفت و جهت انجام آن یک ناو محافظ و سه ناوچه موشک انداز به همراه قایق های تندرو حضور داشتند که منجر به تسخیر سکوها توپ باران شدید آنها و نابودی کامل آنها شد و در طی آن یک فروند ناوچه اوزا عراقی به تسخیر درآمد , این عملیات اثر فراوانی در قطع دوباره دستان نیروی دریایی عراق در خلیج فارس داشت که به دلیل کمبود نیروو چندین روز بعد از آغاز آن با ترک سکوها و توپ باران آن پایان پذیرفت , و جهت حفظ بندر امام و خطوط مواصلاتی ناوچه های موشک انداز تا چندین روز در منطقه حاضر بودند و در مواردی علاوه بر پدافند منطقه به محض مشاهده جنگنده های میراژی که از پایگاه شعیبیه در بصره به پرواز درامده بودند و از درگیری با ناوهای محافظ خودداری می کردند مراتب را جهت آمادگی و رهگیری به نیروی هوایی ارتش اعلام می داشتند .

در ادامه نیروی دریایی ارتش و سپاه جهت جلوگیری از انتقال تجهیزات نظامی به عراق در جزیره فارسی و حرمز مستقر شدند , جزیره فارسی مشرف به آبهای بین المللی در عمق خلیج فارس و جزیره هرمز هم در تنگه هرمز قرار داشت , پس از مدتی ایران اقدام به خرید موشک کرم ابریشم از چین کرد و طبق بررسی یگان های خارجی سکوهای آنها در جزیره هرمز , مناطق ساحلی خلیج فارس و احتمالا جزیره فارسی مستقر شدند .
به دلیل حضور توپخانه مستقر در ساحل و جزایری همچون ابوموسی، عراق حملات متعددی به این جزایر ترتیب داد که با مقابله پدافند نیروی دریایی و سایت های هاواک نیروی هوایی مواجه شد اهمیت این جزایر بسیار بالا بود , با شناسایی کشتی های حامل سلاح برای عراق توسط رادارهای دریایی مستقر در دهانه خلیج فارس و جزیره فارسی نیروی دریایی ارتش و عمدتا سپاه آنها را نابود می ساخت و این به معنای گرفتن گلوی عراق در خلیج فارس بود .
نیروی دریایی به حفظ سکوهای خود اهمیت بیشتری می داد و همواره نیروهایی جهت جلوگیری از تسخیر و یا آسیب در آنها حضور داشتند که خیلی از این نیروها در درگیری ها شهید شدند.
مدتی بعد نیروی دریایی عراق به جهت نا امن کردن خلیج فارس اقدام به مین ریزی نمود و تقصیر را به گردن ایران انداخت , علاوه بر مین هایی که بطور کامل دهانه خور عبدالله را پوشش داده بودند برخی به طور شناور رها می شدند که خطر جدی برای تمام یگان ها بود , کشورهای حاضر در منطقه نیز با این بهانه ناوگان خود را افزایش دادند هرچند ایران آمادگی خود را جهت پاکسازی منطقه از مین و حضور در یک گروه بین المللی اعلام کرد و علاوه بر استفاده از هلیکوپترهای سی استالیون در این عملیات شرکت داشت .
پس از خنثی شدن این حرکت عراق توسط ایران، جنگ وارد سال پایانی خود شد , سالی که ارزش نیروی دریایی ایران بیش از پیش آشکار شد و اگر زیردریایی های کوسه خریداری شده در ناوگان رزم وجود داشتند یا خرید ناوهای سنگین کلاس کورش لغو نمیشد نتایج به گونه دیگری رقم میخورد .
در شب پایانی اردیبهشت 1366 یک فروند میراژ عراقی با دو موشک اگزوست پایگاه خود را در عراق ترک کرد و روانه خلیج فارس شد , هیچ گاه خلبان آن فکر نمیکرد حادثه برگی را در دنیا رقم خواهد زد , آن شب هواپیمای آواکس آمریکا مستقر در پاگاه زهران عربستان بر فراز خلیج در حال گشت بود و کاملا تحرکات میراژ را تحت نظر داشتند میراژ با حفظ ارتفاع پایین مستقیم به سمت جنوب خلیج فارس پیش رفت , نیروهای آمریکایی با فرض استراتژی عراق که حضور در مناطق پروازی کشورهای جنوبی منطقه و سپس شلیک موشک به سمت کشتی های ایرانی برای جلوگیری از رهگیری خود جنگنده بود این کار را عادی پنداشت , میراژ با رسیدن به فاصله مشخص رادار سیرانو 5 خود را روشن کرد و یک هدف را یافت , به نظر میرسید یک ناو ایرانی باشد( در حالی که مشخص نیست که یک ناو ایرانی چگونه در مناطق دریایی کشورهای عرب که ایران را دشمن خود مپندارند اینچنین شناور است )

در این سو در ناو آمریکایی یو اس اس استارک امواج رادار سیرانو را شناسایی شد در حالی که میراژ عراقی لحظه به لحظه به ناو نزدیک می شد خطری را به همان دلایل بالا احساس نکرد و نتیجتا سیتم های دفاعی ناو در آمادگی قرار نداشتند , لحظاتی بعد میراژ عراقی اولین موشک اگزوست و سپس دومین را شلیک کرد ( آرایش دو تیر موشک اگزوست برای میراژها به سبب سنگینی بسیار نادر بود و فقط برای اهداف خاص پنین ریسکی صورت می گرفت ) را شلیک کرد , برای ناو دیگر دیر شده بود موشک اول به بدنه برخورد کرد اما منفجر نشد و تنها در آن فرو رفت اما موشم دوم با شکافتن بدنه و ورود به آن منفجر و تعدادی از کارکنان ناو را کشت و بقیه به شدت زخمی شدند میراژ عراقی به سرعت پا به فرار گذاشت و از منطقه خارج شد .
ناو آمریکایی به دنبال انفجارهای پی در پی تا مرز غرق شدن پیش رفت و با انتقال به ناوگان پنجم ایالات متحده در بحرین از لیست دارایی ها خارج شد .
از سویی دیگر عراق به صورت دیپلماتیک عذرخواهی کرد اما نتیجه امر از نظر بسیاری از کارشناسان نظامی آن بود که عراق با اینکار نهایتا پای آمریکا را به جنگ دریایی کشید .
چندی بعد به دنبال درخواست کویت برای اسکورت کشتی های نفتکش پس از جواب منفی شوروی ,آمریکا پرچم دار حفاظت شد , در اولین اقدام و به جهت تبلیغ هرچه بیشتر جهت نمایش قدرت آنها نفتکش کویتی بریستون تحت پرچم آمریکا قرار گرفت و با اسکورت بزرگی شامل ناوشکن ها و ناوهای محافظ و البته یگان های هوایی وارد تنگه هرمز شد , ناوهای محافظ کشورمان نیزهمچون سابق به جهت شناسایی کشتی های عبوری از تنگه هرمز به ناوهای اسکورت شونده نزدیک و درگیری لفظی بالا گرفت , همزمان آمادگی کامل به جنگنده های پایگاه نهم شکاری که وظیفه حفاظت از تنگه هرمز و ناوهای نیروی دریایی را دارند داده شد و همگی بر روی باند قرار گرفتند , البته علت نزدیکی ناوهای ایرانی به ناوهای آمریکایی عرض کم تنگه هرمز بود که سبب فاصله بیش از حد کم بین آنها می شد , پس از عبور ناوهای آمریکایی از تنگه هرمز آنها با تمام غرور اعلام کردند

" از مقابل موشک های ایرانی گذشتیم  اما "
" تنها دو روز بعد ناو بریستون با مین های شناور برخورد کرد و آسیب بسیار دید "

آمریکا این حادثه را به گردن ایران انداخت اما آنچه که نمود داشت عصبانیت آمریکا و شکست این مانور تبلیغاتی بود 
تنها مدتی بعد ناوشکن یو اس اس ساموئل بی روبرت آمریکا با مین های شناور برخورد کرد و به شدت آسیب دید به گونه ای که احتمال غرق شدن آن پیش می رفت و نهایتا به آمریکا منتقل شد این اتفاق بهانه لازم را جهت ورود آمریکا به درگیری دریایی با ایران داد , در روز پایانی شهریور 1366 و آغاز نیمه دوم سال چند بالگرد آمریکایی به کشتی تجاری ایران اجر در آبهای بین المللی حمله کرده و به بهانی یافتن مین های دریایی تعدادی از سرنشینان آن را شهید کرده و بقیه را جهت بازجویی به ناو خود انتقال دادند و باقی افراد از طریق دولت عمان به ایران تحویل داده شدند .
در شب 6 مهر 1366 نخستین درگیری دریایی کشورما با آمریکا به وقوع پیوست , تعدادی قایق نیروی دریایی سپاه و هم چنین یک کشتی که فرماندهی قایق ها را بر عهده داشت در حوالی جزیره فارسی در حال گشت زنی بودند که مورد حمله سه فروند هلیکوپتر آمریکایی قرار گرفتند , از چندی قبل ایران با دستیابی به موشک های دوش پرتاب استینگر توانی مضاعف در دریا یافته بود و علاوه بر موشک های روسی سام نیز بر روی یگان های شناور استفاده می شد .
نیرو های در حال گشت به هنگام حمله بالگرد آمریکایی به آتش آنها پاسخ دادند و به واسطه شلیک موشک استینگر یکی از آنها هدف قرار می گیرد و سقوط می کند , نیروهای آمریکایی متقابلا به هر سه قایق و کشتی حمله کرده و آنها را غرق کردند و افراد بسیاری همچون شهید گرد به شهادت می رسند , نیروهای باقی مانده نیز توسط آمریکایی ها از سطح آب گرفته شده و به یگان دریایی انتقال می یابند و تحت بازجویی قرار میگ یرند .
چندی بعد بندر احمدی کویت شعله ور می شود یک فروند موشک کرم ابریشم با گذر از کمربند ناوهای آمریکایی حاضر در ساحل کویت به نفت کش سی آبل سیتی که تحت پرچم آمریکا قرار دارد برخورد می کند و به شدت موجب انفجار می شود کشورهای غربی اعلام می دارند که این موشک از سوی ایران شلیک شده ,
اما اینجا یک سوال پیش می آید که چنین موشکی با جثه بزرگ چگونه توانسته به بندر احمدی برسد ؟ 

امریکا در تلافی این اقدام به دو میدان نفتی رشادت و رسالت حمله کرده و پس از پایان مهلت تخلیه آن توسط کارکنان ایرانی با استفاده از یگان دریایی سنگین خود این سکوها را توپ باران دریایی کرده و گروه های تخریب با حضور بر باقی تجهیزات سالم و بمب گزاری آنها را نابود کرده و غرق میسازند .
در چنین شرایطی مشخص است که تنش بین آمریکا و ایران چقدر بالا گرفته است , آمریکا که بهانه لازم را بخاطر اتفاقات مختلف یافته تا حضور خود را استحکام بخشد و از سوی دیگر ایران تحمل کشورهای خارجی را در نزدیکی مرزهای خود ندارد .
به همین جهت فشار بر روی نیروی دریایی بیش از پیش افزایش می یابد و اغلب اوقات درگیری لفظی بسیاری بین نیروی دریایی ایران و آمریکا به وقوع می پیوندد , تمام یگان های شناور ایران با حداکثر مهمات به مناطق گشت زنی اعزام می شوند و آماده هرگونه رویا رویی هستند , از سویی عراق با فشار مضاعف به ایران و شلیک موشک های هوا به سطح و مین گذاری و... شرایط منطقه را به حالت بحرانی رسانده بود به گونه ای که منطقه شمالی خلیج فارس به حالت هشدار رسیده بود و پی در پی کشتی های دو طرف در آن نابود می شدند .
فقط ذکر این نکته کافیست که طبق آمار بیمه جهانی از هر دو کشتی وارد شده به خلیج فارس فقط یک کشتی سالم باز می گشت 
و بیمه دریایی تا 50 درصد افزایش یافته بود و این خود سبب گشت های جست و جو و نجات شبانه روزی تمام ارکان نیروی دریایی از جمله هوا دریا به واسطه واکنش سریع شد و دریا به هنگام شب نیز نظاره گر پرواز هلیکوپترهای هوا دریا بود .
اما با نگاهی گذرا به تمام این وقایع کاملا واضح و روشن است که چه فشار وحشتناکی بر تجهیزات و کارکنان وارد می شود , تجهیزات با قرار گرفتن در موقعیت های سخت سریع فرسوده می شوند و نیازمند تعمیر هستند , اینجاست که خود کفایی معنی پیدا می کند چرا که ابر قدرت های شرق و غرب با بستن تمام راه های متعارف جهت تهیه سلاح و حتی تجهیزات کشورمان را تحت فشار قرار داده و از سویی دیگر باران موشک هایی که به صدام اهدا می شد , در چنین شرایطی نیروهای تعمیر و نگه داری ناوگان تلاشی مثال زدنی انجام می دهند چرا که مشخص نیست روند جنگ تا کی ادامه دارد و اگر ناوها به حال خود رها شوند به زودی چیزی باقی نمی ماند تا سیادت دریایی را حفظ کند .
تلاش شبانه روزی و خاموش تک تک کارکنان نیروی دریایی علاوه بر تعجب و بهت بیگانگان قوت قلبی می شود برای سایر نیروهای کشورمان تا راحت به جنگ ادامه دهند و فارغ از هر دغدغه ای تسلیحات و تدارکات خود را که عموما به وسیله کشتی و از طریق دریا به کشورمان می رسد در دستان خود ببینند که اگر چنین قدرتی برای بازگذاشتن خطوط دریایی و بستن مسیرهای ارسال سلاح به عراق نبود مشخص نیست سرنوشت جنگ به کجا کشیده می شد و البته تلاش شبانه روزی نیروی هوایی نیز جهت یاری نیروی دریایی و حفاظت از آسمان منطقه نیز تاثیر بسزایی داشت .


گردآورنده : دانیال بهمنش

منبع : ماهنامه جنگ افزار شماره 86


برچسب ها: جنگ، خلیج فارس، ناو استارک، نیروی دریایی، نداجا، میراژ، ناو بریستون،  
[ چهارشنبه 29 آبان 1392 ] [ 18:53 ] [ محمد خراشاد ]
درباره وبلاگ

آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic